Żałoba – Co to oznacza i jak sobie radzić?

Żałoba to głęboka reakcja emocjonalna na utratę bliskiej osoby. W wyniku straty osoby, z którą łączyły nas bliskie więzi, przeżywamy nie tylko ból, ale i wiele różnych, skomplikowanych emocji. To naturalny proces, który – chociaż pełen cierpienia – jest częścią życia. Jak pokazuje Piotr Krakowiak (2007), żałoba jest nie tylko psychologicznym, ale i fizjologicznym procesem, w którym nasze ciało i umysł reagują na głęboką stratę.

Etapy żałoby

Zgodnie z badaniami Wandy Badury-Madej (1999), żałoba ma kilka charakterystycznych etapów, które pomagają osobie przejść przez proces adaptacji do nowej rzeczywistości po stracie bliskiego:

1. Szok i niedowierzanie – Na początku przeżywamy stan odrętwienia. Jest to naturalna reakcja obronna, która pozwala naszemu umysłowi oswoić się z tragedią. W tym czasie, jak pisze Irvin David Yalom w Patrząc w słońce, śmierć wydaje się być czymś nierealnym, niemożliwym.
2. Gniew – Często pojawia się uczucie rozczarowania, a nawet złość – na siebie, na innych, na świat. To czas, w którym możemy szukać winnych naszej straty.
3. Tęsknota – Jednym z najtrudniejszych etapów jest przeżywanie smutku, tęsknoty i poczucia pustki. Levine (2015) podkreśla, że jest to moment, kiedy rozumiemy, jak wielką osobą była ta, którą straciliśmy.
4. Depresja – Wiele osób przeżywających żałobę doświadcza głębokiego smutku, który może prowadzić do depresyjnych objawów. To czas, w którym bolesne uczucia mogą wydawać się przytłaczające.
5. Akceptacja – Z czasem następuje moment, w którym zaczynamy akceptować stratę i jej nieodwracalność, choć nie oznacza to zapomnienia, lecz znalezienie nowego miejsca dla zmarłej osoby w naszym życiu.

Jak radzić sobie z żałobą?

Żałoba jest procesem, który wymaga czasu i przestrzeni. Aby lepiej sobie z nią radzić, warto skorzystać z kilku strategii:

1. Pozwól sobie na przeżywanie emocji – Wanda Badura-Madej (1999) zwraca uwagę, że nie należy tłumić emocji związanych z żałobą. Smutek, złość, gniew – wszystkie te uczucia są naturalne. Pozwól sobie na ich wyrażenie.
2. Szukaj wsparcia – Piotr Krakowiak (2007) podkreśla, jak ważne jest wsparcie bliskich, ale także profesjonalistów. Psychoterapia może pomóc w procesie przetwarzania żałoby. Warto nie zostawać z tym samemu.
3. Dbaj o siebie – Choć może to być trudne, staraj się utrzymywać rutynę, dbać o swoje ciało, jeść zdrowo, wysypiać się. Wsparcie fizyczne jest równie ważne jak emocjonalne.
4. Wspieraj się literaturą – Wiele książek, jak np. „Kto umiera? Sztuka świadomego życia i świadomego umierania” autorstwa Levine’a (2015), oferuje głębsze zrozumienie procesu śmierci, które może być pomocne w przetwarzaniu własnych emocji związanych z żałobą.

Kiedy warto skorzystać z pomocy psychoterapeutycznej?

W sytuacjach, gdy żałoba zaczyna przytłaczać, a emocje stają się trudne do zniesienia, warto rozważyć pomoc psychoterapeutyczną. Jak wskazuje Yalom w Patrząc w słońce, terapia może pomóc w zaakceptowaniu nieuchronności śmierci i w budowaniu nowego sensu w życiu po stracie. Jeśli zauważysz, że trudno Ci się odnaleźć w codziennym życiu, to może być czas, aby zwrócić się o pomoc do specjalisty.